Chính quyền Canada được tổ chức như thế nào?

Có 3 điểm mấu chốt quan trọng về hệ thống của chính quyền Canada: chế độ quân chủ lập hiến, dân chủ nghị viện và chính thể liên bang.

Chính thể liên bang

Canada có 3 cấp chính quyền – liên bang, tỉnh bang hoặc vùng lãnh thổ, và đô thị. Mỗi cấp chính quyền có trách nhiệm khác nhau và nắm giữ vai trò khác nhau trong nước.

Hiến pháp 1867

“Đạo luật Anh Bắc Mỹ (British North America Act) năm 1867 được biết đến như là Hiến pháp, tạo ra chủ quyền của vùng đất Tự trị Canada (Dominion of Canada) và quy định trách nhiệm của chính quyền liên bang và cấp tỉnh bang. Nhưng lịch sử lập hiến của Canada đã có lịch sử lâu hơn trước đó nữa. Các quy tắc của luật pháp có từ thời điểm Đại Hiến Chương (Magna Carta) được vua John của Anh ký vào năm 1215. Uy quyền của Quốc hội, vai trò của Quốc vương (the Crown), và di sản của tự do là những chủ đề lớn trong lịch sử nước Anh, trực tiếp ảnh hưởng đến Canada ngày nay.

Nền dân chủ được sinh ra khi Nova Scotia bầu đại diện đầu tiên của mình trong quốc hội vào năm 1758. Hội đồng nhân dân ở các tỉnh bang Quebec và Ontario có từ năm 1791. Từ năm 1867, các hội đồng nhân dân tiếp tục hoạt động như các cơ quan lập pháp tỉnh bang vốn được bầu ở từng tỉnh bang.

Những người Canada đã đấu tranh cho sự sống còn trong cuộc chiến tranh vệ quốc năm 1812 với Mỹ (www.1812.gc.ca), khi Mỹ xâm lược Canada, từ đó đặt nền móng cho một nước Canada độc lập.”


Chiến tranh vệ quốc 1812 của CanadaCuộc chiến tranh vệ quốc của người Canada với Mỹ năm 1812 

đã đặt nền móng cho một nước Canada độc lập

Chính phủ liên bang

Chính phủ liên bang có trụ sở ở thủ đô Ottawa của Canada. Chịu trách nhiệm về các vấn đề quốc gia và quốc tế, chẳng hạn như quốc phòng, đối ngoại, bảo hiểm việc làm, tiền tệ, ngân hàng, thuế liên bang, các dịch vụ bưu chính, vận tải biển, đường sắt, điện thoại và đường ống, các vùng đất thổ dân và quyền thổ dân, và luật hình sự. Nói chung, chính phủ liên bang thực hiện với các điều luật có ảnh hưởng đến toàn Canada.

Đứng đầu chính phủ liên bang là Thủ tướng Chính phủ, vốn là người Bộ trưởng cấp cao nhất hoặc là người Bộ trưởng “đầu tiên” trong chính phủ.

Thủ tướng Canada - Justin TrudeauThủ tướng Canada – Justin Trudeau – người đứng đầu chính phủ liên bang

Chính quyền vùng lãnh thổ và tỉnh bang

Có 10 tỉnh bang và 3 vùng lãnh thổ ở Canada. Đứng đầu mỗi tỉnh bang là một Thủ hiến Tỉnh bang (Premier) và có cuộc bầu cử lập pháp của riêng mình. Mỗi tỉnh bang có quyền lập pháp và quản lý đất công của riêng mình. Đứng đầu mỗi vùng lãnh thổ là một Thủ hiến Vùng và có nhiều quyền hạn giống như một tỉnh bang, nhưng chính phủ liên bang quản lý đất công.

Trong 10 tỉnh bang ở Canada, chính quyền có nhiều trách nhiệm được xác định theo Hiến pháp 1867. Chúng bao gồm các quy định về giáo dục, chăm sóc sức khỏe và đường xá. Chính quyền cấp tỉnh bang đôi khi chia sẻ trách nhiệm với chính phủ liên bang. Ví dụ, chính phủ liên bang và tỉnh bang chia sẻ quyền lực về nông nghiệp, tài nguyên thiên nhiên và vấn đề nhập cư.

Hiến pháp quy định nhiệm vụ của chính quyền các tỉnh bangHiến pháp 1867 quy định trách nhiệm của chính quyền các tỉnh bang

Chính quyền đô thị

Đây là cấp chính quyền điều hành một thành phố, thị xã, huyện (một đô thị).

Chính quyền thành phố chịu trách nhiệm đối với các lĩnh vực như giao thông công cộng, phòng cháy chữa cháy, cảnh sát địa phương, sử dụng đất địa phương, thư viện, công viên, hệ thống nước công cộng, đường bộ và bãi đậu xe. Họ nhận ủy quyền cho các khu vực này từ chính quyền cấp tỉnh bang. Đứng đầu Chính quyền thành phố là Thị trưởng.

Quản lý Quốc gia đầu tiên

Trên khắp Canada cũng có những hội đồng an ninh chi phối các cộng đồng quốc gia đầu tiên.

Các dân biểu được bầu ở các cấp chính quyền

Canada bầu dân biểu chính trị ở cả ba cấp chính quyền: liên bang, tỉnh bang hay vùng lãnh thổ, và thành phố.

  • Đại biểu nhân dân ở cấp liên bang được gọi là thành viên của Quốc hội (ĐBQH).

  • Đại biểu nhân dân ở cấp tỉnh bang được gọi là thành viên của Hội đồng lập pháp (MLAs), ngoại trừ ở tỉnh bang Ontario, nơi họ được gọi là thành viên của Nghị viện Tỉnh bang (MPP); ở tỉnh bang Quebec, nơi họ được gọi là thành viên của Quốc hội (MNAs); cũng như ở Newfoundland and Labrador, nơi họ được gọi là thành viên của Hạ viện (MHAs).

  • Đại biểu nhân dân trong chính quyền thành phố thường được gọi là ủy viên hội đồng.

  • Các nghị sĩ, MPP, MLAs, MHAs, MNAs và ủy viên hội đồng thường xuyên tổ chức các cuộc họp để tham khảo ý kiến nhân dân về các vấn đề quan trọng.

Chế độ Quân chủ Lập hiến

Canada là một quốc gia theo chế độ quân chủ lập hiến. Điều này có nghĩa rằng Nữ hoàng hoặc nhà Vua của Canada là người đứng đầu nhà nước, trong khi Thủ tướng Chính phủ là người đứng đầu chính phủ. Kể từ khi thành lập quốc gia Tân Pháp trong thế kỉ XVII, Canada luôn luôn có một vị vua và hưởng sự bảo trợ và bảo vệ của hoàng gia.

Các mối quan hệ cá nhân giữa Canada và Nữ hoàng Elizabeth II là mạnh mẽ và lâu dài. Trong năm 1937, Nữ hoàng, lúc đó là công chúa Elizabeth 11 tuổi, đã gặp Thủ tướng Canada, Mackenzie King. Nữ hoàng trị vì đã qua 11 thủ tướng từ Louis St-Laurent (1948 – 1956) đến Stephen Harper (2006 –).

Nữ hoàng Elizabeth II - Quốc trưởng CanadaNữ hoàng Elizabeth II – Quốc trưởng của Canada

Do là người Đứng đầu Khối thịnh vượng chung, Nữ hoàng (còn được gọi là Quốc trưởng) đã liên kết Canada với 53 quốc gia trong Khối nhằm hợp tác để thăng tiến lợi ích kinh tế, văn hóa và xã hội, bao gồm cả 16 quốc gia khác mà Nữ hoàng là Quốc trưởng.

Nhà toàn quyền và 10 Thống đốc đại diện Quốc trưởng ở Canada. Nhà toàn quyền được bổ nhiệm bởi Quốc trưởng theo lời khuyên của Thủ tướng Chính phủ, với nhiệm kỳ thông thường là 5 năm. Trong mỗi tỉnh bang, có một Thống đốc đại diện cho Quốc trưởng ở đó.

Để biết thêm thông tin về dân chủ và chính phủ Canada, hãy đọc ấn phẩm CIC Khám phá Canada có sẵn ở địa chỉ: www.discovercanada.gc.ca

Trên đây là bài viết được trích và dịch từ ấn phẩm Welcome to Canada: What you should know, phát hành trên website của Bộ công dân và Di trú Canada. Để đọc toàn bộ ấn phẩm, mời bạn tham khảo link: https://goo.gl/jb44Sk

 

Bản quyền ấn phẩm thuộc về Nữ hoàng theo Hiến pháp Canada,

Bộ trưởng Bộ Công dân và Di trú đại diện, 2013

Bản quyền bài viết thuộc về website www.hotroduhocCanada.org

Dịch bởi Nguyễn Thanh Thư

Hiệu đính bởi Nguyễn Việt Anh